γιατί δεν συμμετέχουμε στα κοινά;
επειδή εμπιστευόμαστε τους εκλεγμένους αντιπροσώπους μας, από την τοπική μας κοινότητα εως το κοινοβούλιο, και τους δημόσιους λειτουργούς;
είμαστε ικανοποιημένοι από τη γνώση, την κατανόηση που έχουν για τα θέματα που μας απασχολούν, από την ακεραιότητα και το αίσθημα ευθύνης που επιδεικνύουν;
νομίζουμε, όχι
δε συμπαθούμε την απαξίωση των πάντων. Υπάρχουν, σαφώς, αιρετοί και λειτουργοί, από όλους τους χώρους, που είναι θαυμάσιοι, τόσο σε ότι αφορά την ικανότητα όσο και στις προθέσεις τους
όμως, η κοινή αίσθηση, είναι αυτή της δυσπιστίας και της απογοήτευσης από την πολιτική, τους πολιτικούς και το δημόσιο γενικά
η ευθύνη, κι εδώ που τα λέμε, η δυνατότητα αντιστροφής αυτής της δυσπιστίας είναι στα χέρια -κυρίως- της πολιτικής ηγεσίας κάθε δημόσιας οντότητας (αυτοδιοίκηση, κράτος, κυβέρνηση, κ.λπ.)
συμμετοχή = βήματα εμπιστοσύνης
οι συμμετοχικές μέθοδοι[1] δίνουν λύσεις[2] για την οικοδόμηση και την εμπέδωση εμπιστοσύνης, αλλά συμβάλλουν αποφασιστικά επίσης σε περιπτώσεις όπου χρειάζονται οι αποφασίζοντες …
- γνώσεις, εμπειρία, δεξιότητες ή πόρους που δε διαθέτουν
- καλύτερη αίσθηση των ζητημάτων, και του συμφέροντος, μίας ή περισσότερων κοινοτήτων ή ομάδων ενδιαφέροντος
- την ευρύτερη αποδοχή και συνεργασία των μελών της κοινότητας ή ομάδας ενδιαφέροντος που επηρεάζονται από τις εκάστοτε αποφάσεις
η συμμετοχή πολιτών κτίζει εμπιστοσύνη, διευρύνει τις δυνατότητες, δίνει καλύτερη αίσθηση των ζητημάτων, και ενισχύει τη σύνθεση και τη συνεργασία …
… όταν διέπεται από ειλικρινείς προθέσεις και εφόσον αξιοποιείται με ορθολογικό τρόπο
στο επόμενο ποστ θα δούμε “ποιοι (πρέπει να) συμμετέχουν” και με ποιούς τρόπους γίνονται οι επιλογές
[1]: δεν υπάρχει μία, αλλά πολλές μέθοδοι και πρακτικές συμμετοχής, καμμία εκ των οποίων δεν είναι η καλύτερη για όλες τις περιπτώσεις
[2]: τόσο το ποστ αυτό, όσο και άλλα που θα ακολουθήσουν στηρίζονται σε (πολύ) μεγάλο βαθμό στο του καθηγητή Archon Fung. Είναι σε PDF και αν τα αγγλικά σας είναι καλά, προτείνουμε ανεπιφύλακτα να το διαβάσετε.
Μεταφέρω κάποια κείμενα απο το blog μου
Αντε και με τις υγείες σας.
Νοέμβριος 6, 2007
ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΓΡΑΦΕΙΟΚΡΑΤΙΑ
Καταχωρημένο ως: ΚΟΜΜΑΤΑ & ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ — dimkaramitsas @ 9:43 μ.μ Επεξεργασία Αυτού
ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΓΡΑΦΕΙΟΚΡΑΤΙΑ
1. Στην ουσιαστική, πραγματική, άμεση μοναδική ως έννοια Δημοκρατία, ως σύστημα πολιτικής – κοινωνικής οργάνωσης έχω ήδη αναφερθεί. Το σύστημα – πρόταση πραγματικής κομματικής δημοκρατίας έχει ήδη τεθεί και αποτελεί δεδομένο και σημείο αναφοράς των απόψεών εμού και άλλων συνομιλητών για την κοινωνία και τα κόμματα.
Τι εννοούμε όμως ως γραφειοκρατία; πως παρεμβαίνουν οι γραφειοκρατικοί εξουσιαστικοί μηχανισμοί σε ένα κομματικό μηχανισμό ή στην κοινωνία την ίδια;
Πως η δημοκρατία έρχεται να μεταχειριστεί και να καταργήσει την γραφειοκρατία, τις δυνάμεις που την καλλιεργούν και τα αποτελέσματά της;
2. Γραφειοκρατία ως έννοια, δεν είναι τα γραφεία και οι υπάλληλοι, αλλά η εξουσία που εκφράζεται μέσα από τους μηχανισμούς αυτούς, η εξουσία που οχυρώνεται, σχηματικά, πίσω από τα γραφεία, αλλά στην πραγματικότητα δεν είναι τίποτε άλλο από την αυθαιρεσία του προσώπου που συμπλέκεται με και στηρίζεται στην κρατική απονομή αρμοδιότητας.
Η γραφειοκρατία ως παθογενές φαινόμενο δεν εκφράζει, ούτε υπηρετεί απλώς το «κοινόν», η γραφειοκρατία εκφράζει και εξυπηρετεί ταυτόχρονα μία «εξώκοσμη» μεταφυσική έννοια της εξουσίας, την ιεραρχική δόμηση του μηχανισμού και της κοινωνίας και το πρόσωπο που ασκεί την απονεμηθείσα αρμοδιότητα.
Στο πλαίσιο αυτό η γραφειοκρατία συναντά την αυθαιρεσία της γνώμης και της συμπεριφοράς του προσώπου – φορέα, την ταύτιση του προσώπου με το κράτος ή την όποια εξουσία αυτό εκφράζει, τη νόσφιση και διαχείριση των πραγμάτων με βάση τα προσωπικά δεδομένα και συμφέροντα, ώστε οι πολίτες – εντολείς να μετατρέπονται σε ψυχολογικό «αυτοί» και οι διαχειριστές της εξουσίας γραφειοκράτες να μετατρέπονται σε «εγώ» με την ψυχολογική έννοια του όρου.
Μέσα από την θεώρηση αυτή, ο ίδιος ο φορέας της εξουσίας (που στην πραγματικότητα ανήκει στο «όλον») ανεπίτρεπτα ενεργεί με ατομικά κριτήρια, φροντίζοντας να εκμεταλλεύεται, υπέρ του ιδίου και υπέρ της διατήρησης των μηχανισμών, την εξουσία που του δίνεται από την πολιτεία. Επισημαίνω ότι όλα τα συντάγματα (πλην των μοναρχικών) έχουν ως βάση της εξουσίας τον λαό εκφραζόμενη με την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας.
Σε ένα φαινόμενο τόσο πολυσχιδές και με πολλές εκφάνσεις και μετασχηματισμούς ο απόλυτος ορισμός της γραφειοκρατίας είναι πραγματικά δυσχερής και εκφραστικά περιφραστικός, στην ουσία πρόκειται για φαινόμενο που αφορά την διαχείριση των εξουσιαστικών δομών ενός μηχανισμού.
Οι μηχανισμοί που κατοχυρώνουν την γραφειοκρατία είναι άμεσα συνδεδεμένοι με το εξουσιαστικό φαινόμενο και την ιεραρχία που επιβάλλει η λειτουργία του και δεν αποτελούν τίποτε άλλο από την προσωποποίηση του εξουσιαστικού φαινομένου, όχι με γνώμονα και αιτία την έκφραση του συνόλου της κοινωνίας, αλλά μιας πλατωνικής, μεταφυσικής προέλευσης «εξουσίας των θεσμών».
3. Ας αφήσω όμως κάπου εδώ την θεωρητική προσέγγιση για να αναφερθώ στο φαινόμενο εν το γίγνεσθαι, κατά την έκφρασή του σε ένα κομματικό μηχανισμό και στην κοινωνία.
Είναι σαφές, ότι η κατάληψη θέσεων σε μια κομματική οργάνωση, αντίστοιχα με την κατάληψη θέσεων εξουσίας στο κρατικό μόρφωμα, συνεπάγεται και την άσκηση εξουσίας και επιρροής στην λειτουργία και τις αποφάσεις ενός κόμματος. Οσο λιγότερο δημοκρατικά είναι οργανωμένο ένα κόμμα, τόσο μεγαλύτερη είναι και η παρεχόμενη, τυπικά ή εν δυνάμει, εξουσία του προσώπου – θέσης. Με τον τρόπο αυτό αυξάνονται τόσο οι πιθανότητες αυθαιρεσίας του προσώπου, στηριζόμενες στο imperium, στην εξουσία διαχείρισης της εξουσίας, αλλά και διαφθοράς του από αλλότριους παράγοντες.
Οι χαρακτηριζόμενοι στην σύγχρονη πολιτική ζωή ως «βαρόνοι» δεν είναι τίποτε άλλο από την έκφραση του φαινομένου των μηχανισμών γραφειοκρατίας που λειτουργούν ατομικά, δίδοντας χαρακτηριστικά μεσαιωνικού φεουδάρχη στο πρόσωπο που νέμεται την συγκεκριμένη ιεραρχική δομή.
Στο ΠΑ.ΣΟ.Κ. και στα υπόλοιπα κόμματα της αριστεράς το φαινόμενο είναι ιδιαίτερα έντονο και ισχυροποιείται με την ταυτόχρονη συνδρομή – συνύπαρξη και εντέλει σύζευξη δύο παραγόντων που εκκινούν από αντίθετη αφετηρία, την έλλειψη δημοκρατικών θεσμών που να εκφράζουν την βάση και την κοινωνία και την έλλειψη απόλυτης μονοπρόσωπης ηγετικής συμπεριφοράς από τον επικεφαλής του κόμματος.
Οι «βαρόνοι» επικαλούνται την δημοκρατία για να μειώσουν την εξουσιαστική εμβέλεια του αρχηγού και τούτο θα ήταν θεμιτό, εάν ταυτόχρονα μειωνόταν και η δική τους εξουσία έναντι και υπέρ της κομματικής βάσης και της κοινωνίας. Δυστυχώς, ως προς την έκφραση της βάσης συμβαίνει το αντίθετο, καθώς επιδιώκεται από τους γραφειοκρατικούς μηχανισμούς της «βαρονίας» η θεσμική της απομόνωσή της σε ρόλο όχλου, αδαή και ανίκανου, ακόμα και η ψευδεπίγραφη έκφραση της κοινωνίας μέσα από δήθεν δημοκρατικούς θεσμούς. Οσο εξακολουθούν να υφίστανται τα φαινόμενα αυτά, οι «βαρωνίες» της γραφειοκρατίας θα γίνονται πιο ισχυρές, ενισχύοντας και αναπαράγοντας την εξουσία τους.
Η αναπαραγωγή της εξουσίας της γραφειοκρατίας είναι ένα ακόμα φαινόμενο των μηχανισμών αυτών, αφού κύριο μέλημά τους είναι η διατήρηση και επέκταση της επιρροής και της αυτονομίας τους έναντι της κοινωνίας και των λοιπών φορέων που τυχόν «απειλούν» τις δομές της. Όπως στον μεσαίωνα ο βασιλιάς εκλεγόταν και ελεγχόταν από μία κάστα μεγαλοτιτλούχων, όντας ταυτόχρονα δεσμευμένος έναντι αυτών και στην εξυπηρέτηση των συμφερόντων τους, έτσι και σήμερα στην εξέλιξή του πολιτικού φαινομένου συμβαίνει κάτι αντίστοιχο με την δυνατότητα των «βαρόνων» της γραφειοκρατίας να επηρεάζουν, να ελέγχουν, ακόμα και να επιβάλουν τις θέσεις τους, υπέρ των ιδίων και των υποστηρικτών τους.
Στο ίδιο πλαίσιο, η άνοδος των «βαρόνων» στην ιεραρχική θέση που κατέχουν ενδιαφέρει και στηρίζεται από εξωθεσμικούς παράγοντες, που ασκούν υλική και ψυχολογική επιρροή στο κομματικό (και κατ’ αντιστοιχία στο κοινωνικό) γίγνεσθαι. Ενδιαφέρονται οι παράγοντες αυτοί για τα πρόσωπα νομείς της εξουσίας, ως αντικείμενα επιχειρηματικής εκμετάλλευσης και μέσων ελέγχου του κόμματος – κοινωνίας και ενεργούν αποφασιστικά προς τούτο.
Με τα ανωτέρω γνωρίσματα και χαρακτηριστικά η γραφειοκρατία γίνεται συνώνυμο, αλλά και όργανο του πολιτικού και κοινωνικού συντηρητισμού, όχι μόνο διότι επιδιώκει την διατήρησή της και την επαύξηση της εξουσίας της έναντι της κοινωνίας, αλλά και του αρχηγού, αλλά και διότι για την διατήρηση της εξουσίας της είναι αναγκαία η πολιτική και ιδεολογική τελμάτωση, η συντήρηση του πολιτικού και κοινωνικού status qvo (κατεστημένου)[1].
Ετσι, κάθε νεωτερισμός που δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντα της γραφειοκρατίας και όσων υπηρετεί, κάθε νεωτερισμός που έρχεται να εκφράσει την κοινωνία και να επαυξήσει την εξουσία της ή έστω να μειώσει την εξουσία της γραφειοκρατίας, γνωρίζει την πολεμική της θεσμικής γραφειοκρατίας, ώστε να απορριφθεί και να κατασυκοφαντηθεί, ως μη εφαρμόσιμος, ουτοπικός, επικίνδυνος και με μία σειρά κάθε λογής χαρακτηρισμών.
Η θεσμική γραφειοκρατία, για την υπεράσπιση – διατήρηση των συμφερόντων της, προβάλλει την ανάγκη της κοινωνίας για την δόμηση και λειτουργία ιεραρχικά κατασκευασμένων εξουσιαστικών δομών (οι οποίες στην πραγματικότητα είναι τουλάχιστον αμφίβολης αποτελεσματικότητας και για εμένα αποτέλεσμα αντιδραστικής αντιδημοκρατικής νομής της εξουσίας) και την εξωκοινωνική μεταφυσική, de iure, θέσπιση της εξουσίας της ως αντικείμενο και αναγκαιότητα μη αμφισβητήσιμη.
Ως είναι ευνόητο, έτερο χαρακτηριστικό της γραφειοκρατίας, άμεσα συνεπαγόμενο από τα χαρακτηριστικά της και τον τρόπο λειτουργίας της αποτελεί ο άκρατος ατομικισμός των φορέων της. Αντικείμενο του ατομικισμού είναι η εξασφάλιση της ατομικής ευμάρειας (αφού η κοινωνία αποτελεί σιωπηλό θεατή και όχλο) και την ανέλιξης στους θεσμούς της βαρωνείας[2].
Στο μεσαιωνικό βασίλειο του σύγχρονου πολιτικού γίγνεσθαι η ιεραρχία αυτού του είδους κυριαρχεί διδάσκει και επιβάλλει στην κοινωνία έναν απέραντο ατομικισμό, έναν προκλητικό σκοταδισμό, διαστρέφει και συκοφαντεί την δημοκρατία και τους αγωνιστές της, περιθωριοποιεί, εξαγοράζει, προπαγανδίζει με τον πιο αισχρό τρόπο και βομβαρδίζει με άχρηστες ειδήσεις ή σκόπιμες ειδήσεις την κοινωνία, πλάθει μύθους για ήρωες και για μάχες που δεν δόθηκαν ποτέ. Η αποστέωση και αποσάρθρωση της κοινωνικής αλληλεγγύης και της οντότητας – αξίας του ανθρώπου είναι σκοπός της γραφειοκρατίας, που επιβάλει το δίκαιο και την αναγκαιότητα επίπλαστων ιεραρχικών θεσμών για να κινηθεί απερίσπαστη στον έλεγχό ανθρώπων και κοινωνιών.
4. Τα αυτά συμβαίνουν και στους κομματικούς χώρους, στις κομματικές συλλογικότητες που μόνο συλλογικότητες δεν αποτελούν. Στο ΠΑ.ΣΟ.Κ. που βρίσκεται στο επίκεντρο της δημοσιότητάς, οι ανέλεγκτες γραφειοκρατικές δομές και οι βαρόνοι δίνουν και παίρνουν καθημερινά με τους στρατούς τους τις μάχες τους για επικράτηση και δεν μιλώ για τους επίδοξους αρχηγούς, αλλά για τους υποστηρικτές τους.
Ένα προοδευτικό, ριζοσπαστικό, δημοκρατικό και σοσιαλιστικό κόμμα, με κινηματικό χαρακτήρα πρέπει γρήγορα να αντιληφθεί την κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει από τις γραφειοκρατικές δομές και μηχανισμούς του και να τις αλλάξει άρδην με θεσμούς δημοκρατικούς.
Αναφέρομαι και πάλι στην αναγκαιότητα της κομματικής δημοκρατίας, διότι στην δημοκρατία τα προβλήματα αυτά είναι λυμένα. Οι εφευρέτες της οι αρχαίοι Ελληνες είχαν δώσει σαφείς και επαρκέστατες λύσεις. Από την φύση της η Δημοκρατία δημιουργήθηκε ως αναγκαιότητα για να καταπολεμηθεί και να νικηθεί η ολιγαρχία, η εξουσία των λίγων.
Εξελισσόμενη και λειτουργώντας σε ένα πιο δύσκολο από το σημερινό περιβάλλον, η δημοκρατία της αρχαιότητας έδωσε τις λύσεις της, που είναι αιώνιες και σταθερές.
Σήμερα, στον χώρο του ΠΑ.ΣΟ.Κ. όπου οι βαρόνοι των κομματικών μηχανισμών έσπευσαν ή ήλθαν εκ των υστέρων να διατυπώσουν θέσεις για να υπερασπιστούν τον εαυτό τους και τις δομές της εξουσίας που τους εξασφαλίζουν την διατήρηση της βαρονίας τους, η απάντηση που θα πρέπει να τους δοθεί δεν πρέπει να είναι άλλη από την θέσπιση δημοκρατικών θεσμών, των δημοκρατικών θεσμών που προτείναμε.
Στην δημοκρατία αποφασίζει η ίδια η κοινωνία, αυτή έχει την θεσμική αρμοδιότητα. Ετσι οι γραφειοκράτες – βαρώνοι χάνουν ένα τεράστιο μέρος της εξουσίας τους: την θεσμική αρμοδιότητα να επιβάλλουν άνωθεν τις απόψεις τους.
Στην δημοκρατία είναι σχεδόν αδύνατο και πάντως θα είναι πολύ οδυνηρό οικονομικά και δύσκολο και για τους διαφθορείς να διαφθαρεί το σώμα της κοινωνίας, αφού αυτό αποφασίζει. Υπάρχουν βέβαια οι δημαγωγοί, αλλά η αντιμετώπισή τους είναι θέμα συλλογικής παιδείας, μιας παιδείας που η σύγχρονη κοινωνία έχει τα μέσα να την παράσχει στον άνθρωπο πολύ ευκολότερα από ό,τι την αρχαία εποχή.
Στην δημοκρατία η ιεραρχική εξουσιαστική δόμηση της κοινωνίας αποσυντίθεται, οι μηχανισμοί θεσμικής γραφειοκρατίας καταργούνται, όλοι είναι ίσοι και οι «άρχοντες» είναι απλώς εντολοδόχοι των αποφάσεων την κοινωνίας, κληρωτοί στην αρχαιότητα και αιρετοί για περιορισμένη θητεία σήμερα (κατά την πρότασή που υποβάλλω για τα πέραν των Τ.Ο. όργανα).
Οι μηχανισμοί ελέγχου στην δημοκρατία είναι πολυμελείς και συλλογικοί, στην πραγματικότητα απαρτίζονται από ένα μεγάλο τμήμα του κοινωνικού σώματος, ώστε να μην είναι δυνατός ο χρηματισμός τους. Το ίδιο σώμα των μελών – πολιτών ασκεί τον έλεγχο, ώστε η όποια δυνατότητα διαφθοράς απομένει, να είναι δύσκολο να υλοποιηθεί.
Με το σύστημα κομματικής δημοκρατίας που προτείναμε, όχι μόνο θα αναδειχθούν πολιτικές ουσίας, αλλά θα εκφραστούν και από τους άξιους πολίτες, που θα πρέπει να πείσουν για την αξία των θέσεων και προτάσεών τους.
Με τον τρόπο αυτό, τα «κομματικά βαρίδια», οι βαρόνοι της γραφειοκρατίας, χάνουν την ισχύ τους, γίνονται απλοί πολίτες και πλέον οφείλουν να πείσουν την κοινωνία, όχι με την δύναμη και την πειθώ της εξάρτησης, αλλά με την πειθώ και την αξία των προτάσεών τους.
Πρόεδρε του ΠΑ.ΣΟ.Κ., σκεπτόμενοι πολίτες και φίλοι, είναι η ώρα των μεγάλων αποφάσεων, των ουσιαστικών αλλαγών, είναι η ώρα της δημοκρατίας, την 12η Νοεμβρίου είναι η ώρα της πρότασής μας, η ώρα της πρώτης μας μεγάλης μάχης, της πρώτης μας μεγάλης νίκης .
——————————————————————————–
[1] Οι σειρές του BBC «Μάλιστα κ. Υπουργέ» και «Μάλιστα κ. Πρωθυπουργέ» που προβλήθηκαν παλαιότερα από την κρατική τηλεόραση, είναι εύγλωττες και χαρακτηριστικές της λειτουργίας του γραφειοκρατικού φαινομένου. [2] Οι καρατομήσεις, η σκληρότητα προς τους αντίπαλους «βαρόνους» είναι αίτημα των άλλων «βαρόνων», των νικητών, για να επεκτείνουν την σφαίρα επιρροής τους, να γίνουν πιο ισχυρά τα φέουδά τους, η κοινωνία δεν θέλει «αίμα», ούτε πρέπει να παρασύρεται, η κοινωνία πρέπει να απαιτήσει την αποκαθήλωση των θεσμών της βαρωνείας, από σύγχρονους δημοκρατικούς θεσμούς.